Kwetsbare jeugdigen helpen om veilig op te groeien. Dat is de drijfveer van Annemarie Koolen. Zij werkt al ruim twintig jaar bij dezelfde organisatie: eerst bij Juzt en nu bij Vigere. Van groepsbegeleider en ambulant hulpverlener tot pleegzorgbegeleider en gedragswetenschapper: steeds zoekt ze naar manieren om kinderen, jongeren en gezinnen verder te helpen. “Samen zoeken naar wat wél mogelijk is, blijft voor mij de mooiste kant van dit vak.”
Werken als gedragswetenschapper
Tegenwoordig zet Annemarie haar kennis en ervaring in als gedragswetenschapper bij Vigere. In die rol ondersteunt ze pleegzorgbegeleiders bij complexe vraagstukken. Daarbij kijkt ze verder dan alleen het gedrag van een kind. “Pleegzorg speelt zich af op het snijvlak van verschillende relaties en belangen. Je hebt te maken met het kind, pleegouders, ouders, scholen en andere betrokken hulpverleners. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen perspectief naar de situatie. Al die perspectieven neem je mee. Steeds zoek je naar wat een kind nodig heeft.”
Een belangrijk onderdeel van haar werk is het begeleiden van pleegzorgbegeleiders bij het begrijpen van gedrag. “Gedrag staat nooit op zichzelf. Vaak hebben kinderen ingrijpende ervaringen meegemaakt die invloed hebben op hoe zij denken, voelen en reageren. Tegelijkertijd hebben pleegouders hun eigen vragen, verwachtingen en zorgen. Ik help pleegzorgbegeleiders om deze verschillende lagen te zien en te begrijpen wat er nodig is om verder te komen.”
Van theorie naar praktijk
Dat vraagt om voortdurend schakelen tussen theorie en praktijk. “Ik vertaal wetenschappelijke kennis over bijvoorbeeld ontwikkeling, trauma, gehechtheidsrelaties en systeemdynamiek naar de dagelijkse praktijk van gezinnen. Daarbij stel ik veel vragen. Wat maakt dat dit kind zo reageert? Wat roept dat op bij pleegouders? Welke betekenis heeft het contact met ouders? En wat heeft de pleegzorgbegeleider nodig om het gezin verder te helpen?”
Juist de gelaagdheid van pleegzorg spreekt Annemarie aan. “Een kind kan zich prettig voelen in een pleeggezin en tegelijkertijd loyaal blijven aan zijn ouders. Pleegouders kunnen daar veel begrip voor hebben en er toch mee worstelen. Als gedragswetenschapper probeer je recht te doen aan die verschillende perspectieven, zonder het belang van het kind uit het oog te verliezen.”
Begeleiden en onderzoeken
De pleegzorgbegeleider blijft daarbij het vaste aanspreekpunt voor het gezin. Annemarie ondersteunt vooral op de achtergrond. “Ik begeleid de begeleider. Samen analyseren we situaties, onderzoeken we patronen en zoeken we naar mogelijkheden om verder te komen. Soms sluiten we aan bij gesprekken of bezoeken we een gezin om een completer beeld te krijgen.”
Naast pleegzorg houdt Annemarie zich bezig met diagnostiek. “Dat zijn voor mij de pareltjes van het werk. Je krijgt de tijd om echt te luisteren naar een kind, ouders of opvoeders en samen te onderzoeken wat er speelt. Juist dat gezamenlijke zoeken naar begrip, perspectief en passende ondersteuning maakt dit werk zo waardevol.”
Afwisselend en betekenisvol werk
Geen werkdag van Annemarie ziet er hetzelfde uit. De ene keer denkt ze mee over complexe pleegzorgcasussen, de andere keer brengt ze in kaart wat een kind of gezin nodig heeft of overlegt ze met collega’s en ketenpartners. Soms vraagt een crisissituatie direct om aandacht, terwijl er op andere momenten tijd is voor verdieping en analyse. “Juist die combinatie van inhoudelijke diepgang en dynamiek spreekt mij aan. Je schakelt voortdurend tussen verschillende perspectieven, belangen en vraagstukken. Dat maakt dit werk uitdagend en afwisselend.”
Wat haar vooral motiveert, is dat achter elk dossier een menselijk verhaal zit. “Je werkt met kinderen die vaak veel hebben meegemaakt en met volwassenen die het beste voor hen willen. Verandering kost tijd. Daarom is het belangrijk om hoop te blijven houden in dit werk, ook als een situatie ingewikkeld is.”
Volgens Annemarie zit de voldoening niet alleen in grote successen. “Soms lijkt een stap vooruit heel klein, maar voor een kind, ouder of pleegouder kan die stap een wereld van verschil maken. Juist die kleine veranderingen geven veel voldoening. Samen zoeken naar wat wél mogelijk is, blijft voor mij de mooiste kant van dit werk.”
Blijven ontwikkelen
Volgens Annemarie is de kracht van Vigere dat het een kleine en specialistische organisatie is. “Iedere collega brengt eigen kennis en ervaring mee. We vullen elkaar aan en hebben respect voor elkaars kwaliteiten.” Daarbij staat altijd één ding centraal: de best mogelijke zorg voor de jeugdige. Verbinding, nieuwsgierigheid, reflectie en humor spelen daarin een belangrijke rol.
Nieuwsgierigheid loopt als een rode draad door Annemaries loopbaan. Door de jaren heen volgde ze meerdere opleidingen, waarbij Vigere en daarvoor Juzt haar steeds ondersteunden. Zo groeide ze stap voor stap door naar haar huidige functie als gedragswetenschapper. “Ik heb altijd in mijn achterhoofd: als ik blijf doen wat ik deed, krijg ik wat ik kreeg. Ik wil geen vastgeroeste spijker zijn.” Volgens Annemarie is er veel kennis in huis bij Vigere. Collega’s leren graag van elkaar. “Ook krijg je de ruimte om opleidingen te volgen en jezelf verder te ontwikkelen. Als je initiatief toont en nieuwsgierig blijft, is er veel mogelijk. Daardoor leer ik na al die jaren nog steeds nieuwe dingen.”
